• Mignon

5 denkpatronen die jouw optimisme in de weg staan (en wat je hieraan kan doen)

Bijgewerkt: jan 9

Er zijn een aantal ‘cognitive biases’, zoals dat ook wel zo mooi genoemd wordt, waar we allemaal (onbewust) gebruik van maken. Een cognitive bias is simpelweg een denkfout. Denkfouten maken we allemaal, maar ze kunnen helaas voor een hoop ellende zorgen. Ze zorgen er namelijk voor dat je niet meer goed kunt relativeren en je de wereld door een meer donkere bril bekijkt.

In dit artikel nemen we een aantal voorbeelden uit het boek 'Factfulness: 10 reasons we're wrong about the world – and why things are better than you think’ van Hans Rosling. Dit boek omschrijft aan de hand van 10 instincten dat mensen de wereld negatiever in zien dan dat die in werkelijkheid is. Wij hebben hierbij de vertaalslag gemaakt naar ons dagelijks leven en hoe deze denkfouten ons optimisme in de weg staan. We geven je hierbij tips over hoe je deze denkfouten juist meer kan doorbreken door meer te relativeren en op de feiten te focussen (feitenkennis), in plaats van alles automatisch door een negatieve bril te bekijken!


Denkfout 1: DENKEN IN EXTREMEN

Mensen zijn geneigd om in extremen te denken, waardoor relativeren minder goed lukt. In het boek wordt bijvoorbeeld beschreven dat we vaak denken aan ‘the west and the rest” als we denken aan ontwikkelde en ontwikkelingslanden. Dit denkbeeld klopt echter niet meer. De meeste mensen in de wereld zijn niet arm of rijk is namelijk uit onderzoek gebleken, maar bevinden zich in de middenklasse. Dit is dus een mooi voorbeeld van hoe het denken in extremen een negatievere kijk kan geven. Als we dit op onszelf betrekken kan dit zich uiten in zwart-wit denken, bijvoorbeeld ‘als ik niet perfect presteer, dan ben ik een mislukking’. Hier zit geen middenweg in.


Hoe doorbreek je dit?

Oefen met herkennen wanneer er in een verhaal over een ‘gap’ gepraat wordt. Onthoud dat er vaak een beeld gecreëerd wordt van twee verschillende groepen, waar een grote kloof tussenin zit. De realiteit is echter niet zo zwart/wit. Meestal bevindt de meerderheid zich namelijk in een midden, juist in deze ‘gap’ oftewel kloof. Als je dit vertaalt naar jezelf en je omgeving houdt dit bijvoorbeeld in dat iemand niet álleen maar positieve of álleen maar negatieve kenmerken heeft, maar dat hier altijd een middenweg in zit. Of; je hebt niet álleen maar pech of álleen maar geluk, ook hierin is vaak een middenweg te vinden. It’s all about focus!


Denkfout 2: FOCUS OP HET NEGATIEVE

Als mensen zijn we nou eenmaal geneigd om eerder aan de negatieve kant te denken dan aan de positieve. Rosling geeft het voorbeeld dat we geneigd zijn negatief nieuws eerder oppikken en dus denken dat bijvoorbeeld het merendeel van de mensen een laag inkomen heeft, terwijl uit onderzoek blijkt dat in werkelijkheid meer mensen een gemiddeld inkomen hebben (het gaat dus helemaal niet zo slecht). We schatten de wereld dus armer en minder ontwikkeld in, dan dat deze in werkelijkheid is. Als we dit vertalen naar onszelf betekent dit dat we geneigd zijn sneller het negatieve ergens van in te zien. Doemdenken lijkt dus ongemerkt en vaak ongewild favoriet te zijn.

Hoe doorbreek je dit?

Herkennen wanneer we negatief nieuws krijgen, dat we onthouden dat informatie over negatieve gebeurtenissen waarschijnlijker is om ons te bereiken en te blijven hangen in ons hoofd. Wanneer dingen beter gaan of positiever worden, horen we deze vaak niet meer. Dit geeft ons systematisch een te negatieve kijk op de wereld om ons heen en ons leven, wat veel stress kan opleveren. Ook jij hebt deze neiging, dit is namelijk heel menselijk. Het herkennen bij jezelf en altijd blijven onderzoeken of jouw doemdenken en pessimistische blik wel op waarheid berust, is dus heel belangrijk.



Denkfout 3: GEEN VERANDERING ZIEN ALS DIT GESTAAG GAAT

Als mensen vinden we het moeilijk om verandering te zien, bij anderen en bij onszelf, als dit heel langzaam en gestaag gaat. We zien dan eerder een constante lijn van hetzelfde, waardoor we denken dat er geen verandering plaatsvindt.


Hoe doorbreek je dit?

Slow change is still change. Het is belangrijk om te herkennen dat veel zaken (inclusief mensen, landen en culturen) constant lijken. Dit komt alleen maar doordat verandering vaak langzaam gaat. Daarom is het zo belangrijk om te onthouden dat kleine veranderingen leiden tot grote stappen. Stel je gaat bijvoorbeeld gezonder leven, wil fitter worden of je wil gewoon lekkerder in je vel zitten. Dan zijn kleine veranderen ook al progressie: meer bewuster worden van wat je eet, meer energie hebben, vaker buiten komen, nieuwe mensen leren kennen, meer lol hebben etc. Progressie is dus niet altijd direct zichtbaar maar het is er wel degelijk!

Small changes, sustained over time, lead to big results.

Denkfout 4: NU OF NOOIT

We zijn geneigd om meteen actie te willen ondernemen wanneer er gevaar dreigt, wat vroeger heel erg nuttig was als je bijvoorbeeld op jacht moest voor je eigen eten. En ook nu is dit natuurlijk heel erg handig als je huis in brand staat of wanneer je liefste wilt oversteken terwijl er een auto aankomt. Wanneer je urgency instinct getriggerd wordt, worden echter je andere instincten en je mogelijkheid tot analyseren en relativeren uitgeschakeld. Op individueel niveau betekent dit dat je een hoog stressniveau krijgt, waardoor je niet meer helder kunt nadenken. Deze wordt ook getriggerd wanneer er bijvoorbeeld op ons werk aangedrongen wordt om snel een beslissing te nemen of wanneer je het heel erg druk hebt. Toch niet zo handig op deze momenten.


Hoe doorbreek je dit?

Factfulness: is herkennen wanneer een beslissing urgent voelt en weten en onthouden dat dit zelden echt zo is. Relax, take a deep breath en neem de tijd om de feiten rondom de beslissing die je moet maken te bekijken, in plaats van enkel vanuit ‘blinde paniek’ op dit instinct af te gaan.


Denkfout 5: KEUZES MAKEN VANUIT ANGST

Vroeger, in de tijd dat we nog in grotten leefden, hadden we te maken terechte angsten waar we mee moesten dealen. Wanneer je in de oertijd verstoten werd uit je groep, had je weinig kans op overleven. Daarom deed men natuurlijk hard z’n best om bij deze groep te blijven horen. Ook tegenwoordig is dit instinct nog steeds aanwezig; we zijn banger voor dingen dan dat ze werkelijk zijn. Zo zijn we geneigd om veilige keuzes te maken en onze angsten uit de weg te gaan. We zijn bang voor het onbekende; bang om te falen, bang voor wat mensen van ons zullen vinden en bang om anders te zijn dan de rest.


Hoe doorbreek je dit?

Oefen met herkennen wanneer dit angst instinct bij jou aanspringt . Vraag jezelf af op dit moment of je de risico’s van de situatie misschien wel overschat. Die nieuwe groep mensen of die nieuwe baan lijkt in eerste instantie wellicht heel erg eng, maar wat is het ergste dat er kan gebeuren?


Cognitieve gedragstherapie

Al deze denkfouten kunnen jouw optimisme dus behoorlijk in de weg staan. Dit zie ik ook terug in mijn werk bij mensen met bijvoorbeeld angsten of depressieve klachten. Ik werk zelf veel met cognitieve gedragstherapie, waar ik samen met iemand deze denkfouten onder de loep neem en onderzoek welke automatische (vaak negatieve) gedachten een belangrijke rol spelen. Want hoewel sommige automatische gedachten waar zijn, zijn veel van deze gedachten juist helemaal niet waar of slechts deels. Je hier bewust van zijn is de meest belangrijke stap in de goede, meer positieve en realistische richting!


215 keer bekeken

NIEUWSBRIEF

© 2019 Mindgains. Alle rechten voorbehouden

  • Black Facebook Icon
  • Pinterest
  • Instagram

Ontvang maandelijks nieuwtjes en blogs!

Belangrijk: Mindgains geeft geen medisch advies. Wanneer je gezondheidsklachten hebt raden wij aan contact op te nemen met je huisarts of een specialist.