• Mignon

AD(H)D bij volwassenen; tips om hiermee leren om te gaan

Bijgewerkt: jan 9

Moeite met plannen, snel afgeleid zijn, alles tegelijk willen doen, dromerig en vergeetachtig zijn, altijd druk in je hoofd, ongeduldig zijn en eerst doen dan denken. Graag willen we bij Mindgains vandaag wat meer stilstaan bij ADHD; wat de kenmerken hiervan zijn, de invloed hiervan op je leven als je volwassen bent en vooral ook wat je kunt doen om hiermee om te leren gaan. Ik heb hier namelijk veel mee te maken binnen mijn werk als psycholoog en zie hoe het mensen echt in hun leven kan belemmeren.

Iedereen heeft weleens last van aandacht- en concentratieproblemen, er hoeft dan niet altijd sprake te zijn van AD(H)D. Wel kan het helpen je dit te beseffen om te weten hoe je hiermee om kan gaan en welke tips en tricks je kan toepassen om hier minder last van te hebben. Als nou blijkt dat je hier zelf niet uitkomt, kan het goed zijn om wel hulp te zoeken.


ADHD staat voor Attention Deficit Hyperactivity Disorder (aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit). ADHD of ADD komt voor bij 1 tot 2,5 procent van de Nederlandse bevolking. De diagnose ADHD wordt vaak al op jonge leeftijd gesteld. Vaak vallen kinderen op vanwege hun hyperactieve gedrag en impulsiviteit. Er zijn ook veel volwassenen die ook op latere leeftijd klachten houden. Bij volwassenen staan vooral aandachts- en concentratieproblemen op de voorgrond.

ADHD en ADD

Er is sprake van ADD wanneer iemand vooral problemen heeft met de aandacht en concentratie (ADHD zonder de H van hyperactiviteit). Er is sprake van ADHD wanneer iemand vooral last heeft van problemen op alle gebieden of vooral op het gebied van hyperactiviteit en impulsiviteit.


Kenmerken van AD(H)D?


Concentratieproblemen

  • Snel afgeleid zijn, dit kan zowel door eigen gedachten zijn of door dingen die om je heen gebeuren (dit noemen we ook wel externe prikkels)

  • Moeite ervaren met het plannen en organiseren van je dag en het houden van overzicht, wat zich kan uiten in jezelf óver vol plannen of totaal geen overzicht hebben in al je afspraken en wat je moet doen in een week

  • Heel enthousiast met iets starten, maar veel onafgemaakte taken en klusjes hebben liggen

  • Dromerig, chaotisch en vergeetachtig zijn

  • Veel uitstellen en voor je uit schuiven, vóóral als het saaie taken zijn of taken die veel aandacht vragen

Hyperactiviteit

  • Altijd bezig zijn alsof je in de vijfde versnelling ‘aan’ staat en je motortje altijd draait

  • Continue een soort ‘storm’ in je hoofd ervaren

  • Lichamelijke onrust: altijd maar friemelen aan je handen, haren of hetgeen in de buurt ligt of voornamelijk al wiebelend op je stoel zitten

  • Te boek staan als kletskous en niet ophouden met praten

Impulsiviteit

  • Dingen eruit flappen terwijl je achteraf misschien denkt ‘oeps dat had ik beter niet kunnen zeggen’

  • Eerst doen en dan pas denken

  • Gesprekken onderbreken van anderen of zinnen van de ander afmaken

  • Ongeduldig zijn en moeilijk kunnen wachten bijvoorbeeld in de rij bij de kassa, in eht verkeer enz.

  • Impulsief aankopen doen (die dan achteraf toch niet zo handig zijn) of impulsief relaties of banen aangaan en verbreken

Het verschil tussen ADD en ADHD nog beter snappen

Orthopedagoog Lisa Dillen (@lisadillen) heeft het verschil tussen ADD en ADHD met een mooi voorbeeld uitgelegd op GZNDenzo: "ADD en ADHD worden soms beschreven als een twee-eiige tweeling. Als overeenkomst delen ze dat ze beide in het teken staan van aandachts- en concentratieproblemen. Ze kennen dezelfde ‘basis’. Het uit zich echter verschillend."


Stel je voor dat ADD en ADHD twee broertjes zijn: Piet (ADD) en Henk (ADHD). Piet (ADD) richt zich het liefst op één ding tegelijk. Hij richt zich op zijn rekentaak, en heeft in vergelijking met zijn klasgenoten een wat trager tempo. Dit, omdat hij in zijn fantasie al een mega mooi kasteel heeft gebouwd, op vakantie is geweest, van het vinkje op het bord een vogel heeft gemaakt in zijn gedachten, en ook gewoon ‘gewoon’ aan het dromen is. Even weg van de rekentaak – en weer terug. Je kunt je voorstellen dat Piet er met deze ‘uitstapjes’ wat langer over doet. Dit wil niet zeggen dat hij het niet kán!


Henk (ADHD) begint ook aan zijn rekentaak. Hij is als snelste klaar, maar blijkt ook de achterkant van zijn blaadje te zijn vergeten. Want ondertussen wilde Henk ook weten wat zijn buurvrouw in de klas aan het doen was, moest hij plassen en houdt hij alles om zich heen in de gaten. Waar Piet zich laat leiden door zijn eigen droomgedachten, laat Henk zich leiden door wat er om hem heen gebeurt.


“Ik kan het wel, maar lukt me niet”

Beide broertjes hebben een heel vol hoofd, dat is duidelijk. Dat is al lastig genoeg. Daarbij: er bestaat een gat tussen wat zij kúnnen (het vermogen en hun capaciteiten) en wat zij uiteindelijk presteren. Ze hebben beiden dus wel de capaciteiten, maar de ADD en de ADHD staan hen in de weg deze volledig te gebruiken.


De gevolgen van AD(H)D

Als volwassene kun je nog flink vastlopen in je leven door de gevolgen van de AD(H)D. Je kunt op veel verschillende gebieden in je leven negatieve gevolgen ervaren van AD(H)D. Het kan bijvoorbeeld lastig zijn om je huishouden (lees; een bende in je huis) en administratie (denk aan die stapel post op tafel die alleen maar groter wordt of iedere keer vergeten rekeningen te betalen) op orde te houden. Op je werk of bij je studie kunnen deze kenmerken erg in de weg staan, doordat je bijvoorbeeld altijd alles tegelijk aan het doen bent en niks afmaakt of slordig werkt waardoor jijzelf en je collega’s niet zo blij hiervan worden. Het kan ervoor zorgen dat je geen rust in je hoofd hebt en moeilijk kan ontspannen. Ook kan het zorgen voor problemen in de communicatie met anderen, je relaties en in de manier waarop je naar jezelf kijkt (je zelfbeeld). Door ADD/ADHD hebben veel mensen in hun leven namelijk vaak faalervaringen opgedaan, bijvoorbeeld wanneer het wéér niet lukte om een studie af te maken doordat je je moeilijk kon concentreren en je aandacht er niet bij kon houden. Deze faalervaringen kunnen zorgen voor negatieve gedachten over jezelf en je kunnen. Dit maakt je op de vlakken waar dit is gebeurd (zoals bijvoorbeeld studie of werk) er meestal niet zelfverzekerder op.


Diagnose als middel, niet als doel

Als je dit zo leest dan snap je vast dat het fijn is om met een diagnose (als middel, niet als doel) de juiste hulp en tools voor jezelf te verzamelen. De ondersteuning die helpt om je potentie en je capaciteiten gemakkelijker tot uiting te laten komen. En het gaat uiteindelijk niet om de diagnose, maar om goed geholpen te kunnen worden als je vastloopt. Super goed om hier aandacht voor te hebben dus!


Tips om hier zelf mee om te gaan:

  1. Maak een lange termijn doel (wat je bijvoorbeeld aan het eind van de maand behaald wilt hebben) en deel dit op in iedere keer kleine behapbare doelen. Dit kan bijvoorbeeld zijn leren een agenda bij te houden. Wat hiervoor nodig is, is überhaupt een agenda aanschaffen, dagelijkse momenten dat je überhaupt in je agenda kijkt deze bijwerkt en bijvoorbeeld een wekelijks moment waarop je de balans opmaakt. Dit kunnen mooie deeldoelen zijn.

  2. Ga eens zitten (desnoods samen met iemand die hier goed in is) voor je weekplanning. Op deze manier kun je oefenen met een realistische planning leren maken, kom je voor minder verrassingen te staan gedurende je week en kun je beter naar je doelen toewerken. Heel enthousiast en impulsief op alles ja zeggen, gaat namelijk uiteindelijk ook ten koste van je langere termijn doelen.

  3. Probeer jezelf het ‘singletasken’ eigen te maken. Dit betekent met onverdeelde aandacht (ook als is dit een uitdaging met AD(H)D één taak tegelijk te doen. Het is helemaal niet erg als je gedachten bijvoorbeeld afdwalen, maar maak het jezelf dan wel zo gemakkelijk mogelijk door niet ook tegelijkertijd de tv aan te hebben, Instagram open te hebben staan en je nog in die groepsapp te mengen.

  4. Besef je dat zaken in je leven die en beroep doen op je aandacht en concentratie bijvoorbeeld mogelijk ook wat vaker dan gemiddeld zijn misgegaan. Dit kan ervoor zorgen dat je onzekerder wordt over je eigen kunnen en een vorm van faalangst ontwikkelt. Deze gebeurtenissen kunnen we niet meer terugdraaien of uit ons geheugen wissen. We kunnen er echter wel voor zorgen dat de eerdere faalervaringen niet onze keuzes in de toekomst blijven bepalen. Je bewust zijn van deze negatieve gedachten over jezelf en vooral de focus leggen op jouw positieve punten en wat er allemaal wél gelukt is, is dan ook belangrijk.

Wat als het zelf even niet meer lukt?

ADHD is niet iets wat weggemaakt kan worden, maar je kan hier wel beter mee om leren gaan. Hulp hiervoor zoeken bij een psycholoog is dan ook een super goede stap als je merkt dat je vast blijft lopen en het zelf even niet meer lukt. Binnen een behandeling kan de psycholoog jou helpen met je planningsvaardigheden verbeteren. Dit betekent leren hoe je structuur voor jezelf inbouwt, leren plannen, een agenda bij leren houden, omgaan met je eigen uitstelgedrag en keuzes voor jezelf leren maken in werk en opleiding. Ook hoort hierbij leren snappen van jezelf hoe ADD/ADHD bij jou eruit ziet en acceptatie hiervan en het positiever leren denken over jezelf ondanks faalervaringen die je eerder in je leven hebt opgedaan. Deze gedachten kunnen in behandeling aangepakt worden, zodat je realistischer en positiever naar jezelf leert kijken.


290 keer bekeken

NIEUWSBRIEF

© 2019 Mindgains. Alle rechten voorbehouden

  • Black Facebook Icon
  • Pinterest
  • Instagram

Ontvang maandelijks nieuwtjes en blogs!

Belangrijk: Mindgains geeft geen medisch advies. Wanneer je gezondheidsklachten hebt raden wij aan contact op te nemen met je huisarts of een specialist.