• Mignon

Kritische gedachten en streng zijn voor jezelf: 5 tips om hiermee om te gaan!

Misschien herken je het wel: het gevoel dat wat je doet niet goed genoeg is, of het gevoel dat je harder je best moet doen dan je nu doet. Je had je voorgenomen om te sporten maar krijgt jezelf écht niet van de bank af, en vervolgens vliegen de kritische gedachten door je hoofd heen. ‘Was nou gewoon gegaan, zo kom je er nooit…’


Zowel in ons werk als in onze eigen omgeving merken we dat er ontzettend veel mensen zijn die gebukt gaan onder kritische gedachten. Opvallend is dat maar een heel klein deel doorheeft dat ze daadwerkelijk streng zijn voor zichzelf. Wat is dan gezond en wat is niet meer gezond? Het belangrijkste onderscheid zit hem in twee dingen: de mate waarin je jezelf dingen gunt en in de mate waarin je mild bent naar jezelf. Die twee aspecten leggen psychologen Karlijn en Marloes in deze blog voor je uit!

Stel je voor: je bent aan het studeren voor een tentamen of je werkt naar een belangrijke deadline toe op je werk. In principe is het gezond om jezelf aan te sporen om nog even door te werken, je wilt immers een goed resultaat behalen. Het wordt echter ongezond als je jezelf geen rust meer gunt, omdat je vindt dat je kost wat kost door moet gaan. Je luistert dan bijvoorbeeld niet meer naar signalen als vermoeidheid of hoofdpijn en naar je behoefte aan ontspanning.


Een ander voorbeeld: je ligt in bed na een lange en pittige dag en je voelt je verdrietig omdat het niet ging zoals je wilde. Wellicht herken je dat je op zo’n moment boos wordt over het feit dat je verdrietig bent: ‘nou lig ik ook nog zielig te doen in bed, get over it!’. Hoewel jouw strenge kant wil dat je niet meer zo verdrietig ‘doet’, is het een feit dat je dat nou eenmaal bént, omdat je een zware dag hebt gehad.


Negatieve emoties zijn hartstikke normaal en horen erbij, zeker na zo’n dag. Gezonder zou zijn als je mild bent naar jezelf door begrip te tonen voor je emoties (‘het is oké’) en ze er te laten zijn.

Waarom zijn we dan zo streng voor onszelf?


Door leefregels die je hebt meegekregen

Is dit bijvoorbeeld altijd het geval op je werk bij die ene collega die het niet zo nauw neemt met deadlines, of bij die ene vriendin die vaak kritisch naar je is? Het is goed om dit te signaleren en te snappen van jezelf waarom juist bij die persoon, of in die specifieke situatie deze bril bij jou ‘aangaat’. Dit snappen betekent meer inzicht in jezelf en meer inzicht betekent ruimte om te kunnen oefenen met verandering!


Een veelvoorkomende oorzaak is dat (ongeschreven) strenge of strikte regels bij jou thuis, op je werk of door je vrienden worden opgelegd. Vaak gebeurt dit zonder dat je het doorhebt. Als mensen in jouw omgeving bijvoorbeeld vaak over hun eigen grenzen gaan om dingen te bereiken, ben je zelf ook sneller geneigd om dat te doen. Je kopieert als het ware de ongeschreven norm die zegt dat het niet voldoende is om half werk te leveren. Hierdoor leg je jezelf doelen op of streef je naar dingen die misschien helemaal niet zo bij jou passen. Om daar vervolgens toch aan te voldoen, word je streng voor jezelf.

Kritisch en streng naar jezelf zijn om je gevoel te vermijden

We kennen allemaal wel het nare gevoel van afwijzing – het liefst ga je dat natuurlijk uit de weg. Maar om die afwijzing te voorkomen, kun je over je eigen grenzen heen gaan door heel hard je best te gaan doen of je cijfert jezelf juist weg.


Zoals we hierboven al uitlegden, is het soms goed om streng voor jezelf te zijn, als het maar op een gezonde manier gebeurt. Discipline kan ervoor zorgen dat je een doel kan behalen, waardoor jij je weer positiever voelt over jezelf. Dit heeft te maken met drie stofjes die op zo’n moment in je lichaam worden aangemaakt: dopamine, oxytocine en endorfine. Dopamine zorgt ervoor dat je je tevreden en beloond voelt, oxytocine (het ‘knuffelhormoon’) speelt een rol bij verbinding aangaan en plezier en geeft je een gevoel van rust, en endorfine (het ‘gelukshormoon’) geeft je een gevoel van welbevinden en geluk.


Het positieve gevoel dat we krijgen door deze stofjes, maakt dat we graag onze doelen bereiken. Iedereen wil zich immers zo goed voelen. Maar wanneer je doorslaat in strengheid naar jezelf, komen in plaats van deze 'feel good' stofjes juist stresshormonen in je lichaam vrij: cortisol en adrenaline.


Hierdoor kan je lichaam minder goed herstellen en uit balans raken. De kans is groot dat je dan in een negatieve spiraal terecht komt: je voelt je slecht, wordt nog strenger voor jezelf in de hoop je weer goed te voelen, maar dat zorgt juist voor meer stresshormonen.

"Maar wanneer je doorslaat in strengheid naar jezelf, komen in plaats van deze 'feel good' stofjes juist stresshormonen in je lichaam vrij: cortisol en adrenaline. Hierdoor kan je lichaam minder goed herstellen en uit balans raken."

Zó leer je om minder streng voor jezelf te zijn:


  1. Signaleer in je eigen gedachten woorden als ‘ik moet’ of ‘ik mag niet’. Vervang die woorden door ‘ik mag’ en merk op wat dat met je doet.

  2. Bedenk bij jezelf: wat zou ik tegen een goede vriend(in) zeggen? Wat zou ik hem/haar gunnen?

  3. Bij negatieve emoties: hoe zou je je vriend(in) troosten? Probeer dit ook eens bij jezelf.

  4. Vraag jezelf af: waarom stel ik dit doel? Van wie moet ik dit? Doe ik het om waardering of erkenning van een ander te krijgen? Of probeer ik hiermee afwijzing te voorkomen?

  5. Sta stil bij wat jíj wil, zodat je jezelf weer kan geven wat je echt nodig hebt.


Over de schrijvers:

Deze gastblog werd geschreven door Marloes Sterk en Karlijn Norg. Beiden werkzaam als psycholoog bij instellingen voor (jong)volwassenen met complexe psychische problematiek. Daarnaast zijn ze enthousiaste crossfitters en is wielrennen een grote passie! Wil jij ook een keer een gastblog schrijven over mindset, psychologie, fitness of voeding gerelateerde onderwerpen? Let us know!


396 keer bekeken0 reacties

Recente blogposts

Alles weergeven